ABV

Staat voor Alcohol Bij Volume. Met andere woorden: als er op een fles whisky 43% staat, bestaat 43% van de totale inhoud van de fles uit alcohol en de rest uit water.

Angel's Share

Percentage van de whisky dat tijdens het rijpingsproces uit het vat verdampt

Beslag

Het beslag bestaat uit fijngemalen gedroogde mout en kokend water

Blended Whisky

Een blend of een blended whisky is een whisky bestaande uit een mix van grain whiskies en van malt whiskies. Door de whiskies te blenden kan de smaak precies gestuurd worden naar het gewenste resultaat, en kan bijvoorbeeld een constante smaak gecreëerd worden. De kwaliteit van een blend is afhankelijk van de hoeveelheid - en de leeftijd van de malt die er in wordt verwerkt. Het is veruit de meest verkochte Schotse whisky. Het productieproces (en dus de prijs van de whisky) is voordelig vanwege het hoge percentage grain whisky`s.

Cask Strength

Een whisky gebotteld op vat-sterkte en het alcohol percentage zou kunnen liggen tussen de 40 en 60% a.b.v. (Alcohol by Volume), uitzonderingen daargelaten.

Chill-filtering

Voor dat de whisky wordt gebotteld, wordt de whisky gekoeld tot onder het vriespunt. De wazige vlok van bestanddelen die dan ontstaat, wordt door middel van een filter systeem er uit gefilterd. Het nadeel van dit proces is, dat er heel veel aroma’s en smaakstoffen op die manier verloren gaan. Dit is eigenlijk een cosmetische behandeling, want het is ooit bedoeld dat als men een scheutje water of een ijsklontje in de whisky deed, dat de whisky heel mooi helder zou blijven. Bij single malts wordt dit proces steeds meer achterwege gelaten en dat is te zien aan de term "non chill-filtered" op het etiket van de flessen.

Coffey-still

Nederlands: Coffey-ketel. Verbeterde versie van de patent-still (1827), en in 1832 ontwikkeld door Aeneas Coffey. Zijn twee zuilen die zonder ze steeds bij te vullen continu doorlopen. Dit proces wordt gebruikt om een lichtere whisky te maken, dus meestal voor de blending industrie.

Condenser

Ze zijn er in twee verschillende types, de worm condenser en de tube condenser. De één werkt met een spiraalvormige buis gekoeld door water in een houten vat en de ander werkt doormiddel van een grote buis met daarin allemaal kleinere buisjes die met water worden gekoeld. Het is niets meer dan een condenseer aparaat. Het zet de dampen om in een vloeistof en in dit geval gaat het om alcoholdampen dat uiteindelijk de 'new make spirit' wordt.

Cut

Cut, een vakterm die men gebruikt om het begin van de middenloop aan te duiden, ook wel de 'middlecut' genoemd.

Draff

De graanresten, meestal van gerst, die in een wortkuip achterblijven. Draff wordt gedroogd en als veevoeder gebruikt

Dram

Glas whisky

Dunnage

Een houten rail, die wordt gebruikt in een warehouse. Men legt twee 'dunnages' neer en daar rolt men de vaten op. Vandaar ook de naam 'Dunnage Warehouse'.

Eesten

Door middel van toevoeging van een warmte bron wordt de gerst gedroogd.

Esters

Een benaming voor een groep van aroma's (nagellak remover, tinner, citrusfruit, bananen, parfumerend, rozen extract, etc).

Feints

Feints, zie ook 'naloop'.

Finish

Een vorm van narijpen op een ander vat. Het oorspronkelijke product wordt nog eens afgevuld op andere vaten om zo voor het gewenste eind resultaat na te laten rijpen (finishen) op bijvoorbeeld: Port, Rum, Sherry, Madeira, Witte wijn en Rode wijn vaten ,en alle andere mogelijke vaten die daar voor geschikt zijn ( haring vaten buiten beschouwing gelaten natuurlijk).

First Fill, Second Fill, etc

Dit zijn termen om aan te geven hoe vaak een vat is gebruikt. First Fill betekend: eerste keer gevuld, Second Fill betekend: tweede keer gevuld, Third Fill betekend: derde keer gevuld. In de praktijk worden vaten maximaal drie keer gebruikt, maar het is niet ongewoon dat het vat een vierde of zelfs een vijfde keer wordt gebruikt.

Grain Spirit

Graanalcohol, gedistilleerd tot zo`n 96% zodat de smaak van het graan nog enigszins bewaard blijft

Grain Whisky

Nederlands: Graan whisky. In tegenstelling tot malt whisky gemaakt van ongemoute gerst of een andere graansoort, in een continuproces gedistilleerd in een Coffey-Still. Wordt vaak maïs gebruikt Deze whisky is vooral bestemd voor de productie van blended whisky en wordt zelden puur gedronken.

Grist

Gemalen en gedroogde gerst

Kiln

Dat is de oven of ook wel de warmte bron. Boven deze warmtebron bevind zich een geperforeerde stalen plaat waarop het groenmout word gedroogd. De warmte en de rook van de turf en of de kolen kan zo zich vermengen met het mout. Bovenop bevindt zich het dak met zijn pagode-vorm welke zo karakteristiek is voor de distilleerderij. Hoewel de meeste distilleerderijen niet zelf meer mouten, laten ze het dak meestal staan, omdat het zo kenmerkend is.

Low wines

Het resultaat van gedistilleerde wash (gegiste wort). Dit is het distillaat dat in de eerste ketel, ook wel wash still genoemd, wordt geproduceerd. Dit bestaat uit alcohol, andere chemische bestanddelen (zuivere en onzuivere) en water en heeft een alcohol percentage van ongeveer 23%. De low wines wordt opnieuw gedistilleerd in de tweede ketel, ook wel spirit still genoemd.

Lyne arm

Lyne arm, ook wel zwanenhals genoemd. Deze zit gemonteerd aan de nek van de still en wordt verbonden met de condenser. De hoek van de lyne arm is mede bepalend aan het resultaat van de 'new make spirit'.

Malt whisky

Een vrij onprecieze term, je komt deze term vaak tegen op flessen whisky waarvan de herkomst van de distilleerderij(en) niet of nauwelijks bekend zijn. Sommige producenten gebruiken ook wel eens de naam pure malt.

Marrying

In deze fase worden alle gemixte componenten aan elkaar verbonden ("trouwen").

Mash-tun

Grote kuip waarin grist door toevoeging van heet water tot beslag wordt gemaakt

Mashen

Ook wel mashing (Nederlands: beslag). Het mengen van een gemalen mout met warm water, om de omzetting van zetmeel in voor gisting vatbare suikers te voltooien

Middenloop

Engels: Middle cut. Het beste deel van het distillaat uit de tweede ketel, bepaald door de stoker zelf en is ongeveer 75% alcohol. Dit is het enige deel van het distillaat dat wordt gebotteld.

Moonshiner

Een illegale stoker

Mout

Ontkiemde en gedroogde gerstekorrels, waarvan het zetmeel in suiker is omgezet. Moutsuiker noemt men maltose.

Naloop

Het distillaat dat na het middelste (beste) deel komt. Het bevat een hoog alcoholgehalte en veel onzuiverheden. De naloop wordt gemengd met de voorloop en het wort en wordt dan opnieuw gedistilleerd

New Make Spirit

Dat is de naam die men geeft aan het distillaat wat uit eindelijk zal worden afgevuld in de vaten.

Nosing & Tasting

Dit is de term voor het ruiken, proeven en beoordelen van whisky. Nosing & tasting wordt gedaan in een speciaal nosing & tasting-glas, een tulpvormig glas, waar een dekseltje op past om de geur vast te houden. Het nosing & tasting gaat als volgt: de whisky moet gedronken worden bij kamertemperatuur en ijs is uit den boze. Schenk de whisky zodanig in dat er nog ruimte in het glas is om te walsen, daarna een beetje water erbij om de geur vrij te laten komen, even walsen, ruiken en daarna proeven.

Patent-still

Kolommendistilleertoestel in 1826 ontwikkeld door Robert Stein. Allerlei soorten graan kunnen hierin continu gedistilleerd worden. Zie ook de Coffey-still, de termen worden door elkaar gebruikt

Pot-still

Een koperen ketel met aan het einde een zwanen hals die over gaat in een spiraalvormig buis. Die spiraalvormige buis zit in een zogeheten condensator welke de new make spirit afkoelt en zo laat condenseren naar een vloeistof. De ketel wordt doorgaans gestookt op gas, maar vroeger werd ook kolen of stookolie gebruikt.

Proof

Het alcoholgehalte van de drank, gemeten met een hydrometer. Vroeger gebeurde dit met een beetje buskruit en als het direct ontvlamde was het proof.

Quaich

De naam quaich (spreek uit: kweek) komt uit het Gealic. Het is een platte kom waaruit whisky gedronken wordt. De quaich heeft 2 oren en moet dus met twee handen vastgehouden worden. Het idee daarachter is dat in het oude Schotland velen met dolken in de sokken rondliepen; door een kom te maken die met twee handen vastgehouden moest worden, had de drinker in kwestie geen handen meer vrij om naar de dolk te grijpen. Iemand die dus een quaich met één hand vasthield, had niet veel goeds in de zin..... Het wordt ook wel eens The Cup of Friendship genoemd.

Reek

Oftewel een garde, deze bevind zich in de mashtun en roert zich heel langzaam een weg door de met water vermengde 'grist' heen.

Reflux

Reflux, een term die voorkomt tijdens het distilleren. Wat er gebeurt is, is dat er wat zwaardere alcoholdampen terug vallen in de distilleer ketel. Dit komt door een aantal factoren, bijvoorbeeld de hoogte van de distilleer ketel. De Macallan distilleerderij heeft vrij kleine distilleer ketels met weinig of niets aan reflux en maakt dus een robuuste 'spirit'. Daar integen heeft de Glenmorangie distilleerderij hele hoge distilleer ketels, met vrij veel reflux en maakt dus een lichtere 'spirit'. Ook de hoek lyne arm heeft daar enige invloed op, loopt deze schuin naar beneden of schuin naar boven.

Sample room

Een ruimte waar proefmonstertjes (samples) worden beoordeeld. De Macallan distilleerderij heeft ook een sample room waar whisky makers Bob Dalgarno en Ian Morrison aan het werk zijn. Ook Master Blender John Ramsay heeft een sample room, om daar de Famous Grouse te maken.

Schotse Whisky

De definitie van whisky is, dat het gemaakt moet zijn van water en gemoute gerst en of andere ruwe graansoorten, een minimaal alcoholpercentage van 40% alcohol bevatten, het moet gedistilleerd zijn op een distilleerderij in Schotland en minimaal 3 jaar gerijpt op eikenhouten vaten in Schotland. Dus pas als het aan al deze voorwaarden voldoet, mag het Schotse Whisky genoemd worden.

Scotch

Een andere benaming Schotse whisky en meestal bedoeld men een blended whisky.

Single Cask

Betekend: één vat. Deze term kom je vaak tegen op flessen als: 'Single Cask' met andere woorden één vat is er maar gebotteld en dat levert een 'x' hoeveelheid flessen op.

Single Grain

Dit is grain whisky, afkomstig van 1 distilleerderij. De grain whisky is een basis voor de blended whisky.

Single Malt

Afkomstig uit één distilleerderij en uitsluitend gemaakt van 100% gemoute gerst.

Slainté!

Keltische toast, en betekend gezondheid. Spreek uit als Slan-sjer

Snifter

Een glas met een tulpvorm welke gebruikt word voor nosing & tasting doeleinden. Door de tulpvorm blijven de aroma’s redelijk goed bewaard. Vaak zit er een dekseltje op om de aroma’s op te sluiten.

Spirit

Een andere benaming voor drank. Bijvoorbeeld: 'de spirit in de safe', dan verwijst men naar de 'new make spirit' die door de safe heen vloeit. Of bijvoorbeeld: 'de spirit in het vat heeft 10 jaar gerijpt' men verwijst dus naar de whisky in het vat.

Spirit-still

De tweede van de stookketels waarin de geconcentreerde alcohol wordt geproduceerd die vervolgens in vaten wordt gedaan

Spirit-safe

Een glazen kast waar de distillaten van de Wash Still en de Spirit Still gescheiden samen komen en waar de still-man de middenloop op zoekt. Deze glazen safe bevat instrumeneten waar mee de still-man zijn gegevens mee af kan lezen.

Stillman

De man die de distilleerketels en de spirit safe bediend en verantwoordelijk is voor het selecteren van de middenloop, ook wel de 'the hart of the run' genoemd.

Stow

Stow betekend: een positie in een warehouse. Een 'Stow' wordt opgebouwd uit vaten die weer op hun beurt een 'Tier' worden genoemd. Een 'Stow' kun je het beste lezen als een 'Vak' waar je één of meerdere 'Tier' tegen kunt komen.

Tier

Tier betekent: een rij vaten die je tegenkomt in een 'Stow'. Een 'Tier' loopt van voor naar achteren en in die 'Tier' krijgen de vaten een positie mee. Zo kan het gebeuren dat een 'Stow' uit bijvoorbeeld 3 'Tier'bestaat of meerdere 'Tier' (afhankelijk van het formaat van de warehouse).

Tumbler

Een tumbler is een rond of vierkant glas met een dikke bodem en het is bedoeld om whisk(e)y uit te drinken met ijs. Single malt whisky's moeten het liefst uit een nosing & tasting-glas gedronken worden, ook al gebeurd dat in Nederland in restaurants of café's zelden of nooit. Het grote nadeel van een tumbler is dat het aroma (toch een deel van het genieten van een single malt) vrij snel vervliegt.

Turf

Turf ontstaat door verrotting van vegetatie. Plantjes als zeewier, veenmos en heide hebben hun specifieke kenmerken. Als turf wordt gebruikt als brandstof om gemoute gerst te drogen, verleent hij de malt whisky een specifieke smaak

Uisge Beatha

Gaelic voor `levenswater`. Door de eeuwen heen is deze term ingekort, anders uitgesproken en uiteindelijk veranderd in `whisky`

Vaten

Vaten worden in de regel gemaakt van eikenhout (Amerikaans eikenhout of Europees eikenhout), de meest gebruikte vaten zijn:
Butts met een capaciteit van ongeveer 500 liter
Hogsheads met een capaciteit van ongeveer 250 liter
Barrels met een capaciteit van ongeveer 200 liter

Vatted Malt

Blend van single malts uit verschillende distilleerderijen, zonder toevoeging van grain whisky

Vintage

Vintage is een naam die gebruikt wordt om een distillatie jaar aan te duiden. Je ziet deze benaming vaak op flessen staan, bijvoorbeeld 1990 dat houd in dat er alleen maar distillaten van 1990 in de fles zitten.

Voorloop

Het eerste deel van het distillaat dat uit de tweede ketel komt. De voorloop bevat ongeveer 85% alcohol en veel onzuiverheden en wordt dus niet gebruikt, want het is niet geschikt voor consumptie. Ze wordt bewaard en opnieuw gedistilleerd met de naloop.

Warehouse

Warehouses kom je tegen op distilleerderijen. In deze 'Warehouses' worden de vaten opgeslagen om heerlijk te liggen rijpen.

Wash

Licht-alcoholhoudende vloeistof ontstaan door vergisting van wort en bevat ongeveer 8% alcohol.

Wash-still

De eerste van de twee stookketels waarin Schotse Whisky altijd wordt gedistilleerd en waar laag geconcentreerde low wines uitkomen

Washback

De kuip waarin de wort gegist wordt

Worm

Gekrulde koperen buis van afnemende diameter waar alcoholdamp in gecondenseerd wordt. de worm is bevestigd aan de zwanenhals van een pot-still en wordt gekoeld met water

Wort

Vloeistof die afgevoerd wordt bij het washen. Dit is de vloeistof die ontstaat door gemoute gerst in heet water te drenken in een grote wortkuip (mash tun). Deze vloeistof bevat suikers en andere bestanddelen die na toevoeging van gist worden omgezet in alcohol